Qazaxıstanda “super-prezidentlik” sistemini ləğv edəcək konstitusiya dəyişikliyi

Qazaxıstanda bu ilin əvvəlində kütləvi etirazlarla sarsılan və inzibati sistemin yenidən qurulmasına yol açacaq dünən keçirilən konstitusiya referendumunun nəticələri açıqlanıb. Xalqın əksəriyyəti parlamentin gücləndirilməsini nəzərdə tutan “Yeni Qazaxıstan” təklifinə “hə” dedi. Nəticə isə, ölkəni “bir adamlıq rejimlə idarə edən, 28 illik hakimiyyəti dövründə Nazarbayevlər ailəsini zəiflədəcək addım kimi qiymətləndirilir. ”

Qazaxıstanda dünən keçirilən referendumda xalq ölkədə böyük dəyişikliyə yol açacaq konstitusiya dəyişikliyi təklifinə “hə” dedi. Mərkəzi Seçki Komissiyası Konstitusiya dəyişikliyi ilə bağlı referendumda “hə” deyənlərin 77,18 faiz səs topladığını açıqlayıb. İştirak nisbəti yüzdə 68 olub.

Prezident Kasım Cömert Tokayevin təklif etdiyi konstitusiya dəyişikliyi qərar qəbuletmə mexanizmlərinin mərkəzləşdirilməsinin azaldılmasını və keçmiş prezident Nursultan Nazarbayevin “ümummilli lider” statusunun götürülməsini nəzərdə tutur.

Qazaxstan yanvar ayında yanacağın qiymətinin artmasının səbəb olduğu, qısa zamanda bütün ölkəyə yayılan və 200-dən çox insanın ölümünə səbəb olan kütləvi etirazlarla sarsılıb. Bildirilir ki, konstitusiya dəyişikliyi ölkədə inzibati sistemin yenidən qurulmasına zəmin yaradacaq.

PARTİYA RƏHBƏRLİYİNİN SONU

Konstitusiya dəyişikliyi ilə “super-prezidentlik” sisteminin “güclü prezident, effektiv parlament və hesabatlı hökumət” prinsipi ilə əvəzlənməsi nəzərdə tutulur. Bundan başqa, prezident vəzifədə olduğu müddətdə onun siyasi partiya üzvü olmasının, yaxınlarının isə hökumətdə işləməsinin qarşısı alınır.

Qanunların qəbulu səlahiyyəti də yalnız parlamentin aşağı palatasına məxsus olacaq. Konstitusiya Məhkəməsinin sədri və hakimləri, Ali Məhkəmənin sədri və hakimləri, Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri və üzvləri, Ali Hesablama Palatasının sədri və üzvləri, hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları, hərbi qulluqçular, milli təhlükəsizlik orqanlarının əməkdaşları iştirak edəcəklər, siyasi partiyalara və həmkarlar ittifaqlarına üzv olmaq qadağan edilib.

NƏZƏRBAYEV AİLƏSİNİN BÖYÜK SƏRVƏTİ

28 il hakimiyyətdə qalan Nursultan Nazarbayev 2019-cu ildə gözlənilmədən istefa verdikdən sonra, ölkənin paytaxtı Astananın adı Nursultan olub. Hakimiyyəti dövründə qohumlarını və yaxın adamlarını yüksək vəzifələrə gətirən Nazarbayevlər ailəsinin var-dövləti də reaksiyalara səbəb olub.