Dünyanı heyrətləndirən Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı

On Yan 7, 2026, 14:53

Səudiyyə Ərəbistanı dünyanın ən çox maraq doğuran, siyasi və iqtisadi proseslərdə xüsusi çəkisi olan ölkələrindən biridir. Ərəbistan yarımadasının mərkəzində yerləşən bu dövlət İslam dünyasının dini mərkəzi statusunu özündə birləşdirir və tarix boyu həm dini, həm də siyasi mənada mühüm hadisələrin mərkəzində olub. İslamın ən müqəddəs şəhərləri – Məkkə və Mədinə burada yerləşir və hər il milyonlarla insan bu müqəddəs torpaqlara Həcc və ümrə ziyarəti üçün axışır. Səudiyyə Ərəbistanı Yaxın Şərqdəki ən böyük ölkələrdən biri olmaqla həm siyasi, həm də iqtisadi cəhətdən regionun gələcəyinə ciddi təsir göstərir.

Səudiyyə Ərəbistanı həm də zəngin turizm ölkəsi kimi də tanınır. Bu yazımızda ölkənin zəngin turizm potensialından, qədim ibadət yerlərindən, mədəni irs nümunələrindən bəhs edəcəyik.

Səudiyyə Ərəbistanının turizm məkanları arasında İslamın müqəddəs şəhərləri Məkkə və Mədinə, müasir və ənənəvi mədəniyyətin sintezi olan Ciddə, tarixiliyi ilə seçilən Ər-Riyad, Qırmızı dəniz sahilindəki yeni turizm mərkəzləri (Neom kimi), qədim tarixə malik Mada’in Saleh (Hegra) və Əl-Ula, həmçinin Səudiyanın “İncisi” hesab edilən dağlıq regionu Əbha kimi şəhərlər ön plana çıxır. Bu məkanlar Vision 2030 proqramı çərçivəsində sürətlə inkişaf edir.

Əsas turistik şəhərlərdən biri Məkkə: İslamın ən müqəddəs şəhəri, ziyarət (Həcc və Ümrə) məqsədilə dünyanın hər yerindən müsəlmanları cəlb edir.

“Şəhərlər anası”, dünyadakı bütün müsəlmanların əsas ziyarətgahı, Məhəmməd peyğəmbərin doğulduğu müqəddəs şəhərdir. İllik Həcc ziyarəti zamanı buraya 4 milyondan çox dindar gəlir və Məkkənin bütün infrastrukturu və iqtisadiyyatı zəvvarlara bağlıdır. Digər dinlərin nümayəndələrinin daxil olması qadağandır, bunu müvafiq magistral yol nişanları da təsdiqləyir.

Əl Haram məscidi

Dünyanın üç əsas müsəlman məbədindən biri, “qadağan olunmuş məscid”. Onun tikintisi 7-ci əsrdə başlamış və yüz illər ərzində bina XVI əsrdə indiki formasını alana qədər dəfələrlə yenidən qurulub. XX əsr boyu məbədin ərazisi mümkün qədər çox zəvvarın daxil olması üçün daim genişləndirildi. Hazırda məscidin sahəsi 16 min m²-dir və hündürlüyü 357 metr olan 9 minarə ilə taclanır.

Kəbə

Əl-Həram məscidinin içərisində qara düzbucaqlı şəklində olan ziyarətgah. Müsəlmanlar üçün bu, namaz qılarkən hansı istiqamətə yönəlməli bir bələdçi rolunu oynayır. Kəbə ərəbcə “kub” deməkdir. Məbədin ilk binasının səmavi mələklər tərəfindən tikildiyinə inanılır. Daha sonra insanlar tərəfindən bir neçə dəfə yenidən quruldu.

Mədinə: Peyğəmbər Məhəmmədin (s.ə.s) şəhəri, Məkkədən sonra ikinci ən müqəddəs yerdir.

Məscid və Nəbəvi

Mədinədə İslamın ikinci ziyarətgahı. Məhəmməd və onun yoldaşları tərəfindən ucaldılmışdır. Burada yaşıl günbəzin altında Peyğəmbərin qəbri yerləşir. Ölçüsü Əl-Haram məscidindən aşağıdır, lakin hündürlüyü 10 metrdən çox olan 100 minarəsi var. Məbəd yarım milyona qədər dindarı qəbul edə bilir və onun memarlığı bütün dünyada məscidlərin tikintisi üçün qanun kimi qəbul edilir.

Məscid Quba

Bu, ilk müsəlman məbədidir. Onun tikintisində Peyğəmbər özü iştirak etmişdir. İslam əhli üçün bu məsciddə namaz qılmaq ümrə ilə bərabərdir (ət-Tirmizi hədisinə görə). Bina qədim zamanlarda şəhərdən 4-5 kilometr aralıda olmasına baxmayaraq, Mədinənin şəhər sərhədlərinin bir hissəsidir.

Ciddə: Qırmızı dənizdə yerləşən, tarixi Mədəniyyət (Al-Balad) və müasir ticarət mərkəzləri olan dinamik şəhər.

Ciddədə istirahət

Ciddə rahat atmosferi və dəniz sahili boyunca uzanan istirahət məkanları ilə tanınır. Şəhərdə dincəlmək üçün ən yaxşı yerlərdən biri Corniche sahil bulvarıdır. Burada gəzintiyə çıxaraq Qırmızı dənizin mənzərəsindən zövq ala, açıq havada istirahət edə bilərsiniz. Daha aktiv istirahət üçün Fakieh akvariumunu ziyarət edərək dəniz canlılarını yaxından izləyə və delfin şousuna baxa bilərsiniz. Həmçinin, Ciddədə lüks spa bədən və ruhunuzu rahatladacaq masaj və gözəllik prosedurlarından faydalana bilərsiniz.

Ciddədə yeməklər

Ciddə Səudiyyə Ərəbistanının zəngin mətbəxini və beynəlxalq yeməkləri təklif edən restoranları ilə dad həvəskarları üçün cəlbedici bir şəhərdir. Ənənəvi ərəb mətbəxindən ləzzət almaq istəyənlər üçün Al Baik restoranında məşhur qızardılmış toyuğu dadmaq tövsiyə olunur. Al Khayam və Al Nakheel kimi restoranlarda isə kabablar, xumur (ənənəvi ərəb çörəyi) və ləzzətli düyü yeməkləri təqdim edilir. Şəhərdə, eyni zamanda, dünya mətbəxinin müxtəlif nümunələrini tapa bilər və dəniz məhsulları ilə tanınan restoranlarda Qırmızı dənizin təzə balıqlarını dada bilərsiniz.

Ciddədə alış-veriş

Ciddə həm lüks butiklər, həm də ənənəvi bazarları ilə alış-veriş sevənlər üçün maraqlı seçimlər təqdim edir. Red Sea Mall, Mall of Arabia və Al Salaam Mall şəhərin ən böyük və müasir ticarət mərkəzlərindəndir. Burada beynəlxalq brendlərdən tutmuş yerli dizaynerlərin məhsullarına qədər geniş çeşiddə məhsullar tapmaq mümkündür. Ənənəvi suvenirlər və yerli məhsullar almaq istəyənlər üçün isə Al-Balad Bazarı ideal seçimdir. Burada qızıl-zinət əşyaları, ətirlər, əl işi toxunmuş xalçalar və məşhur ərəb ədviyyatlarını tapa bilərsiniz.

Ciddədə alış-veriş

Əl-Əhsa (Al-Aḥsāʾ)

Səudiyyə Ərəbistanının həmçinin, dünyanın ən böyük vahəsi olan Əl-Əhsa (Al-Aḥsāʾ) və ya Əl-Hasa ya da Hajar – gözoxşayan mənzərəsi, saysız-hesabsız yaşıl xurma ağacları və sakit sükunəti ilə tanınır. Min illər boyu 30 milyon xurma ağacı ilə əhatə olunmuş bu bölgənin münbit torpaqları qədimdə bölgənin ticarət yolları boyunca hərəkət edən tacirlər və karvanlar üçün sığınacaq, Məkkəyə gedən ilk zəvvarların istirahət yeri olmuşdur.

Kral Fəhadın Fəvvarəsi

Ciddə şəhərində dünyanın ən hündür fəvvarəsi Səudiyyə Ərəbistanının beşinci kralının şərəfinə adlandırılıb. Bu, demək olar ki, 312 km/saat sürətlə səmaya 400 metr qalxan güclü su axınıdır. Bu effekt saniyədə 600 litrdən çox su vuran ağıllı nasos dizaynı sayəsində mümkündür.

Fakieh akvariumu

Dəniz dünyasını yaxından tanımaq istəyənlər üçün Fakieh akvariumu ideal məkandır. Burada Qırmızı dənizdə yaşayan müxtəlif sualtı canlıları, nəhəng akvariumlar və maraqlı delfin şouları təqdim edilir. Uşaqlar və ailələr üçün əyləncəli və maarifləndirici bir məkan olan bu akvarium Ciddədə ən çox ziyarət edilən yerlərdən biridir.

Müasir Ciddənin inkişafını əks etdirən KAEC şəhərin gələcək ticarət və turizm mərkəzi kimi tanınır. Burada lüks otellər, qolf meydançaları və Marina sahili kimi dənizkənarı istirahət zonaları mövcuddur. Şəhər turizminin ən yeni cazibə mərkəzlərindən biri olaraq, həm iş adamları, həm də ailələr üçün əla seçimdir.

Ər-Riyad: Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı, müasir göydələnlər, muzeylər və ənənəvi suql (bazarlar) ilə zəngindir.

Ər-Riyad səyahət həvəskarlarını gözləyir

Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı Ər-Riyad Ərəbistan yarımadasının mərkəzində yerləşir. Şəhər Məkkə, Mədinə və Dammam kimi mühüm şəhərlərə yaxındır. Payız və qış aylarında ideal temperatura malik olan Ər-Riyad səyahət həvəskarlarını gözləyir. Müasir və ənənəvi memarlığın sintezi olan parklara, binalara və muzeylərə malik şəhərdə bəzən vaxtın izini itirə bilərsiniz.

Ər-Riyad Səudiyyə Ərəbistanının paytaxtı olaraq, zəngin tarixi və müasirliyi bir araya gətirən bir şəhərdir. Şəhərdə tarixi yerlər və müasir binalar bir-birini tamamlayır, bu da ziyarətçilər üçün unikal təcrübə yaradır. Məsələn, 1865-ci ildə inşa edilən Masmak Qalası Səudiyyə Ərəbistanının əhəmiyyətli abidələrindən biridir və hazırda muzey kimi fəaliyyət göstərir. Ər-Riyadın simvollarından biri olan Kingdom Centre isə şəhərin ən yüksək və təsiredici göydələnlərindən biridir. Bundan əlavə, şəhərdə geniş alış-veriş mərkəzləri, restoranlar və yerli bazarlar da mövcuddur, bu da Ər-Riyadı həm tarixi, həm də müasirlik sevənlər üçün cazibədar bir turizm məkanına çevirir.

Mərkəz nöqtəsi

Ər-Riyadda 99 mərtəbəli binanın üstü iynə kimi tikilib. Göydələnin müşahidə göyərtəsi 300 metr hündürlükdədir və paytaxtın panoramik mənzərəsini təqdim edir. Royal Center paytaxtın əsas görməli yerlərindən biridir və onun vizit kartıdır.

Əl-Ula/Mada’in Saleh (Hegra): UNESCO Dünya İrsi siyahısında olan, Nabateya dövrünə aid qədim şəhər və qaya məzarları ilə məşhurdur.

Al Ula (Əl-Ula), Səudiyyə Ərəbistanının şimal-qərbində yerləşən, təbii gözəllikləri (dramatik quşaq formasında süxurlar, yamyaşıl vahələr) və zəngin tarixi (Hegra/Mada’in Salih – UNESCO-nun İlk Dünya İrsi Saytı, Nabataean qəbirləri, Dedan & Lihyan krallıqlarının paytaxtı, Osmanlı dövrü yol qovşağı) ilə məşhur olan qədim bir məkan və turizm regionudur. Burada qədim Əl-Ula Əhali Qəsəbəsi, Fil Qayası, Macəra Parkı və müasir Maraya Konsert Zalı kimi yerlər var.

5 min illik şəhər – Əl-Ula

Səudiyyə Ərəbistanının Mədinə vilayətində yerləşən qədim Əl-Ula oazisi arxeoloji tapıntıları, minilliklərə uzanan insan yaşayışı izləri və UNESCO tərəfindən qorunan abidələri ilə Yaxın Şərqin ən mühüm tarixi mərkəzlərindən biri hesab olunur.

Əl-Ula, İslamdan əvvəlki semit sivilizasiyalarının, eləcə də qədim ticarəti yolunun (Incense Route) əsas dayanacaqlarından biri olub. Şəhərin ətrafında yerləşən Dədan və Lihyan dövrlərinə aid qaya məzarları, daş kitabələr və qayaüstü rəsmlər Əl-Ulanı dünyanın ən böyük “açıq səma muzeylərindən” birinə çevirir.

Şəhərdən 22 km şimalda yerləşən Həcra (Mədain Saleh) 2 000 ildən çox yaşı olan Nabatey dövrünə aid qaya məzarları ilə məşhurdur. Qədim şəhər tez-tez özünə bənzər arxitekturası ilə İordaniyadakı Petra ilə müqayisə edilir və Nabatey sivilizasiyasının ən yaxşı qorunan nümunələrindən biri sayılır.

Bölgənin digər unikal irs nümunəsi Cəbal İkmə dağ kompleksindəki epiqrafik yazılardır. Qaya üzərində həkk edilmiş təqribən 300 qədim epiqraf 2023-cü ildə UNESCO-nun “Dünyanın Yaddaşı” reyestrinə daxil edilib və qədim ərəb dillərinin formalaşmasında mühüm rol oynayıb.

Arxeoloji tədqiqatlar Əl-Ula oazisində insan məskunlaşmasının təxminən e.ə. 5000-ci illərə uzandığını göstərir. Tarixi mənbələrə əsasən oazis qədim Dədan və sonradan Lihyan Krallığının əsas mərkəzi olub. Daha sonra bölgə Nabateylərin təsiri altına düşüb və 106-cı ildə Roma İmperiyası əraziyə nəzarəti ələ alaraq onu Ərəbistan Petraası əyalətinə daxil edib.

Orta əsrlərdə oazidə Əl-Dirə adlı qədim divarlı şəhər salınıb. Bugün bu yaşayış məntəqəsinin qalıqları — palçıq və daş evlər — şəhərin ənənəvi şəhərsalma modelini əks etdirən nadir nümunələrdəndir.

20-ci əsrdə Əl-Ula yeni yaşayış məhəllələri ilə genişlənib, Hicaz dəmir yolunun inşası isə bölgənin strateji rolunu gücləndirib. Son onilliklərdə şəhər əkinçilik, infrastruktur və turizm layihələri hesabına sürətli inkişaf edib. 2022-ci il məlumatına görə, şəhərin əhalisi 60 mindən çoxdur.

Əl-Ulanın ətrafındakı dik qaya massivləri üzərində təsvir olunan minlərlə petroqlif — ov səhnələri, heyvan fiqurları, qədim simvol və yazılar — bölgənin minilliklər boyunca davam edən mədəni və sosial həyatını göstərən dəyərli irs nümunələridir.

Əbha: “Güllər Şəhəri” kimi tanınan, Səudiyyənin cənub-qərbində yerləşən dağlıq və sərin iqlimli turizm mərkəzi.

Səudiyyə Ərəbistanı, Vision 2030 proqramı çərçivəsində turizm sektorunu genişləndirir, bu da ölkəni mədəniyyət, tarix, səhra macəraları və müasir şəhər həyatını birləşdirən bir destinasiya halına gətirir.

Tarixi Əhəmiyyəti: Səudiyyə Ərəbistanının ilk UNESCO Dünya İrsi Saytı olan Hegra (Mada’in Salih) yerləşir, burada 2000 illik Nabataean qəbirləri var. Əvvəllər Lihyan krallığının paytaxtı olmuşdur.

Təbii Gözəlliklər: Heyranedici qum daşları, kanyonlar, “Fil Qayası” kimi təbii formasiyalar və yaşıl Əl-Ula Vahası geniş bir çöl landşaftında yerləşir.

Kultural Təcrübələr: Əl-Ula Əhali Qəsəbəsi (Al-Dīrah) kimi qədim yaşayış yerləri, macəra idmanları (piyada gəzintilər, sürmə) və «Sonbahar Mərasimi» (Winter at Tantora) və «Azimuth AlUla» kimi festivallar təklif edir.

Müasir İnkişaf: Region, Səudiyyə Ərəbistanının varisi, Məhəmməd bin Salmanın təşəbbüsü ilə turizm məkanı kimi inkişaf etdirilir.

Kral Fahd Yolu

Səudiyyə Ərəbistanını birləşdirir və Bahrain. Quruluş dünyanın ən uzun 14 körpüsü arasındadır. Körpü Kral Fəhd-ibn-Əbdül-Əziz-əl-Səudun şərəfinə adlandırılıb. Həftə sonları, səudiyyəlilər İslam normalarının o qədər də sərt olmadığı və “əlavə” ödəyə biləcəyi qonşu dövlətə getdiyi üçün burada uzun avtomobil növbələri yaranır.

Məsmək qalası

19-cu əsrdə hökmdar Məhəmməd-ibn-Abdullah-ibn-Rəşidin dövründə tikilmiş paytaxt Riyad şəhərinin tarixi quruluşu. XX əsrin əvvəllərində qala Səudiyyə Ərəbistanının gələcək qurucusu Əbdül-Əziz tərəfindən fəth edildi. İndi qala tarixi mərkəzə çevrilib, ərazisində muzey və məscid var.

Hegra

Eramızdan əvvəl I əsrə aid qədim tikililərin arxeoloji kompleksi. Binalar mühüm ticarət yollarının kəsişməsində yerləşən qədim Nəbati şəhəri Xerqadan qalıb. Sağ qalan binalar Finikiya, Misir və Assuriya memarlığının elementlərini göstərir.

Boş rüb

Səudiyyə Ərəbistanı ərazisinin böyük hissəsini tutur. Bu, planetin ən isti səhrasıdır. Yüz illər əvvəl cansız qumların yerində çaylar axırdı, qədim şəhərlər səs-küy salırdı. Liva, Əl-Ayn və nəhəng Əl-Civa vahələri zamanla qum təpələri ilə dolu olan keçmiş münbit düzənliyin qalıqlarıdır

Aseer Milli Parkı

Qoruq Səudiyyə Ərəbistanının təbii dünyasını qorumaq üçün yaradılıb. Bu yer dağlarda yerləşir. Ziyarətçilərin rahatlığı üçün axar su, avtomobil dayanacaqları, uşaq meydançaları və qril yerləri olan yüzlərlə ailə düşərgəsi var. Qoruqda ardıc bağları və nadir heyvan növləri yaşayır.

…Bir sözlə, Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı zənginliyi, qədimliyi, möhtəşəmliyi ilə dünyanın diqqətini özünə cəlb edə bilib. Səudiyyə cəmiyyətində gedən sosial dəyişikliklər, qadınların və gənclərin artan rolu, mədəni və iqtisadi islahatlar ölkənin simasını köklü surətdə yeniləşdirir. Daxili və xarici siyasətdə sabitlik, çevik diplomatiya və qlobal əməkdaşlıq ölkənin gələcəyini təmin edən əsas faktorlar sırasındadır. Səudiyyə Ərəbistanı tarix və müasirliyin, ənənə və yeniliyin, şərq və qərb dəyərlərinin sintezində yaşayan, inkişaf edən və regionun gələcəyinə təsir edən aparıcı gücdür.