MARAQLI: Albert Eynşteyn haqqında qətiyyən inanmayacağınız 10 mif – FOTO

0

Arvadının bütün kəşfləri onun üçün etməsinin doğru olub-olmadığını öyrənmək və vegetarianizm və atom bombaları ilə əlaqəsini öyrənmək vaxtıdır.

Mif 1. Eynşteyn solaxay idi

Kütləvi şüurda solaxayların sağ əllilərdən qat-qat daha yaradıcı və istedadlı insanlar olduğu inamı kök salmışdır. Bu “faktı” dəstəkləmək üçün, adətən Eynşteyni misal gətirirlər. Albertdən daha istedadlı bir insanı təsəvvür etmək çətindir. Hər şey uyğun gəlir!

Amma əslində, fotoşəkillərin əksəriyyətində Albert təbaşirlə yazır və hətta sağ əli ilə skripka çalarkən yayını da tutur. .

Mif 2. Eynşteyn yaxşı oxumurdu.

Albert haqqında başqa bir mif ondan ibarətdir ki, o, o qədər pis şagird idi ki, o, bütün fənlərdən, hətta riyaziyyatdan da davamlı olaraq imtahanlardan kəsilirdi. Amma bu, onun böyük fizik olmasına və nisbilik nəzəriyyəsini yaratmasına mane olmayıb!

Məktəbdə dərslərini oxumayan uşaqların valideynləri bu hekayəni xüsusilə sevir və deyir: – Təhsil almaq üçün narahat olmaq lazım deyil – Eynşteyn də ikililərlə oxuyurdu və amma görün sonda kim oldu.

Əsas odur ki, qutudan kənarda düşühamı kimi düşünməyəsən, qalanı ardınca gələcək!

Amma riyaziyyatı öyrənə bilməyən dahi fizik haqqında nağıllar inandırıcı deyil. Bunu anlamaq üçün, Eynşteynin İsveçrənin Aarau kantonundakı məktəbindən aldığı sertifikata baxmaq kifayətdir.

O, bütün dəqiq elmlərdən, o cümlədən riyaziyyat və həndəsədən əla qiymətlərə, latın və yunan dillərində isə çox yaxşı qiymətlərə malik idi. Onun orta qiymət aldığı yeganə fən fransız dili olub.Эйнштейн хорошо учился

Eynşteyn Sürixdəki nüfuzlu Politexnik Akademiyasında imtahan verəndə məhz bu dili kifayət qədər bilməməsi səbəbindən kifayət qədər bal toplaya bilməyib. Fransız dilini öyrəndikdən sonra, növbəti dəfə uğurla akademiyaya daxil olub.

Çox güman ki, Eynşteynin uduzduğu mifi onun oxuduğu məktəbdə qeyd sistemindəki dəyişikliklə bağlı yaranıb. Əvvəlcə ən yüksək bal 6, ən aşağı isə 1 idi. Sonra şkala çevrildi və 1 ən yüksək bal oldu.

Mif 3. Eynşteynin disleksiyası və Asperger sindromu var idi.

Bəziləri internetdə yazırlar ki, Albert doqquz yaşına qədər həqiqətən oxumağı bilmirdi və hətta fikirlərini düzgün ifadə edə bilmirdi – lakin bu doğru deyil.

Anasının dediyinə görə, gələcək fizik 2-3 yaşına qədər çətinliklə danışsa da, sonradan bütöv cümlələr qurmağa başlayıb. Altı yaşında məktəbə gedib və orada yaxşı qiymətlər alıb, on üç yaşında Kantın “Saf zəkanın tənqidi” əsərini oxuyub.

Bəli Eynşteynin nə qədər kağız qoyub getdiyini nəzərə alsaq, mükəmməl yazmağı bacardığını görərik.У Эйнштейна не было дислексии и синдрома Аспергера

Eynşteynin də autizmdən əziyyət çəkmədiyi görünür. O, kifayət qədər introvert insan idi və tənha həyatı yüksək qiymətləndirirdi,  elmi ictimaiyyətdə isə çoxlu dostları var idi. Onların arasında peşəkar psixiatrlar da var. Və onların heç biri Albertin hər hansı psixi pozğunluğundan şübhələnməyibdi.

Mif 4. Eynşteynin bütün kəşflərini əslində birinci arvadı edib.

İlk həyat yoldaşı, fizik Mileva Mariç ilə yazışmalarda Albert bəzi yerlərdə “işimiz” və ya “nəzəriyyəmiz” konstruksiyalarından istifadə edib. Bundan, bəzi bioqraflar onun nisbilik nəzəriyyəsinə əhəmiyyətli töhfə verdiyi qənaətinə gəliblər. Və Eynşteyn onu nəinki həmmüəllif kimi göstərməyib, həm də başqa bir qadına, əmisi qızı Elzanın yanına gedib. Bu kişilər necə də nankordurlar!

Amma əslində Marikin Eynşteynin işi ilə bağlı olduğuna dair qəti sübut yoxdur. O, ümumiyyətlə nisbilik nəzəriyyəsini öyrənməyib, lakin fizik ailələrindən olan tanışlarına görə, Albert ilə bir neçə dəfə masa arxasında ixtisasının bir hissəsi olan istilik keçiriciliyinin eksperimental tədqiqatları haqqında danışıb. Ancaq görünür, məsələ müzakirələrdən uzağa getməyib.Все открытия Эйнштейна не совершила его первая жена

Eynşteynin böyük oğlu Hans bildirir ki, evləndikdən sonra anası elmi tərk edib və nə Albertlə evli olduğu müddətdə, nə də sonralar heç bir əsər dərc etdirməyib. Bundan əlavə, Mariç heç bir məktubda ərinə kömək etdiyini yazmayıb.

Deməli, Eynşteyn üçün bütün kəşfləri onun həyat yoldaşı etdiyi hekayəsi doğru deyil.

Mif 5. Eynşteyn sadiq vegeterian  idi

Bəzən İnternetdə müxtəlif elm adamları və ya sənətçiləri veganizm hesab edirlər və bu pəhriz sayəsində bu qədər ağıllı və məşhur olduqlarını iddia edirlər. Eynşteyn də istisna deyil.

Ümumiyyətlə, Albertin vegeterian olması ehtimalının müəyyən əsasları var. Fakt budur ki, onun səhhətində bir çox xroniki, xüsusən də, həzmlə bağlı problemləri olub.

Eynşteyn həyatı boyu mədə xorası, öd kisəsinin iltihabı, sarılıq, kəskin bağırsaq ağrıları və s. əziyyət çəkib. Həkimlər ona vegetarianlığı sınamağı məsləhət görüblər. Eynşteyn ətdən çəkinməyə başlayıb və bundan sonra mədəsi daha yaxşı hiss edib. Lakin o, bunu yalnız 51 yaşında bacarıb.

Bundan əlavə, Eynşteyn bəzən ət yeyib, həmçinin yumurta və süd məhsullarından heç vaxt imtina etməyib.

Yalnız 74 yaşında, ölümündən bir neçə il əvvəl o, çoxdankı dostu Hans Myusama yazdığı məktubda yağlı yeməkləri, ət və balıqları istisna etmək qərarına gəldiyini yazıb. Amma görünür, Albert pəhrizinə heç bir qadağa qoymayıb, sadəcə olaraq həssas mədəsinə uyğun gələni yeyib.

Mif 6. Eynşteyn atom bombasını yaradıb

Albert Eynşteyni bəzən nüvə silahının ixtiraçısı adlandırırlar. Amma bu da doğru deyil. O, onun yaradılmasında iştirak etməyib və məşhur Manhetten layihəsinin üzvü olmayıb. Orada iş amerikalı fizik Robert Oppenheimer tərəfindən aparılıb və məhz onu “atom bombasının atası” adlandırmaq olar.

Eynşteyn qətl silahları yaratmağa həvəsli deyildi. Bundan əlavə, ABŞ Ordusu SSRİ ilə əlaqələrə dair şübhələrə görə, ona Manhetten Layihəsinə giriş icazəsi verməzdi.Эйнштейн не создавал атомную бомбу

Albert Eynşteynin iştirak etdiyi yeganə şey: Fakt yoxsa Fantastika? O, prezident Franklin Ruzveltə müraciət yazıb. Orada Eynşteyn, onu mümkün olan hər şeyi etməyə çağırıb ki, Amerika nüvə silahı yaradan ilk ölkə olsun. O, bunu 1939-cu ildə nasist Almaniyasındakı alimlərin uran atomunu parçalaya bildiyini öyrəndikdən dərhal sonra edib. Fizik dərhal başa düşüb ki, nəyin bahasına olursa-olsun, onları qabaqlamaq lazımdır.

Lakin müharibədən sonra, Eynşteyn Xirosima və Naqasakiyə edilən hücumlardan şoka düşüb və başqa bir alim Bertrand Russell ilə birlikdə dünyanın nüvə silahsızlanmasını tələb etdiyi Russell-Einstein Manifesti adlanan sənədi imzalayıb.

Mif 7. Eynşteyn deyib: “İki sonsuz şey var – Kainat və axmaqlıq”

Albert Eynşteyn, şübhəsiz ki, ən məşhur fiziklərdən biridir. Yalnız Nyuton və Hokinq onunla rəqabət apara bilər. Sosial şəbəkələrdə ona çoxlu sayda sitatlar aid edilir ki, bu da çox vaxt elmlə əlaqəli deyil. Ən populyarlarından biri belədir:Эйнштейн не говорил: «Есть две бесконечные вещи — Вселенная и глупость»

Yalnız iki sonsuz şey var: Kainat və insan axmaqlığı. Ancaq kainatdan əmin deyiləm.

Deməli, Eynşteyn bunu deməyib, çünki o, yumşaq desək, Kainatı sonsuz hesab etməyib. Hesablamalarında onun həcmini hesablayıb və bunun 10⁷ kub işıq ili olduğu qənaətinə gəlib.

Eynşteyn kainatın ölçülərini az qiymətləndirib – əslində Kainatın yalnız bizə görünən hissəsinin həcmi 4,212 × 10³² kub işıq ilidir. Demək, hətta bu cür istedadlar da bəzən səhv edə bilər.

Əslində, kainatın ölçüsü və axmaqlıq haqqında sitat 1940-cı illərdə Qestalt terapevti Frederik Perls tərəfindən Albertə aid edilmişdir. Görünür, o, sadəcə uydurmuşdu. Və nəticədə, özünü tanıma kitablarında o, tez-tez bu sözləri müxtəlif variasiyalarda təkrarlayaraq, ya Eynşteyni, ya da anonim “böyük astronomu” müəllif edib.

Mif 8. Eynşteyn yeni texnologiyaların “axmaqlar nəsli” yaradacağından qorxurdu.

Eynşteynə aid edilən başqa bir sitat belədir: “Qorxuram ki, bir gün texnologiya insan ünsiyyətini üstələyəcək. Biz isə axmaqlar nəsli alacağıq”.

Adətən bu ifadə İnternet və mobil rabitənin uşaqlara necə təsir etdiyini göstərmək üçün istifadə olunur. Ancaq köhnə yaxşı günlərdə, hamı ani mesajlaşma vasitəsi ilə deyil, öz ağzı ilə danışanda həyat daha yaxşı idi, elə deyilmi?Эйнштейн не опасался, что новые технологии создадут «поколение идиотов»

Yalnız bu sitat mifdir. 1995-ci ildə çəkilmiş Pudra filminin ssenari müəllifləri bunu Eynşteynə aid ediblər. Əslində, Albert belə bir şey deməyib.

Mif 9. Nisbilik nəzəriyyəsini yalnız Eynşteynin özü və başqa 2-3 adam anlaya bilir

İnternetdə Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsinin nə qədər mürəkkəb olduğunu göstərən çoxlu hekayələr var. Və onlardan ən azı ikisi həqiqətən baş verib.

Məsələn, bir dəfə astrofizik Artur Eddinqton, onun rəqibi Lüdvik Zilberşteyndən soruşub ki, onun dünyada nisbilik nəzəriyyəsini anlayan üç nəfərdən biri olması doğrudurmu? Eddinqton bu barədə düşünüb və cavab verib: “Bəs bu üçüncü kimdir?”, Zilberstein-in bu nömrəyə daxil olmadığına işarə edib.Теорию относительности мог понять только сам Эйнштейн и ещё 2–3 человека

İkinci hal 1931-ci ildə Eynşteyn Çarli Çaplinlə görüşəndə ​​ona deyib: “Mən sənin sənətinə heyranam – sən bir söz demirsən, amma bütün dünya səni başa düşür”. Çaplin belə cavab verib:  “Bütün dünya sənə heyrandır, baxmayaraq ki, heç kim sənin dediklərindən bir kəlmə belə başa düşə bilməz”.

Amma hər iki hekayədə personajlar şişirdilib. Eynşteyn özü dəfələrlə deyirdi ki, onun nəzəriyyəsi maraqlanan insanlar, hətta fizika təhsili olan hər kəs üçün mükəmməl başa düşülür. 1921-ci ildə Chicaqo Daily Tribune qəzetinə verdiyi müsahibədə “Sizin işiniz heç kimin başa düşə bilməyəcək qədər mürəkkəb olması doğrudurmu?” Albert gülüb və cavab verib

“Hara getsəm, kimsə mənə bu sualı verəcək. Bu absurddur. Kifayət qədər elmi hazırlığı olan hər kəs, bu nəzəriyyəni asanlıqla başa düşə bilər. Bunda təəccüblü və sirli heç nə yoxdur”.

Deməli, nəzəriyyənin anlaşılmazlığı bir qədər şişirdilmişdir.

Mif 10. Eynşteyn dərin dindar insan idi.

Eynşteynin başına gəldiyi iddia edilən başqa bir hekayə isə, onun gəncliyində ateist bir universitet professoruna Allahın varlığını necə sübut etməsi ilə bağlıdır.

Mütəxəssisin “Allahı görmək və hiss etmək olarmı?” ifadəsinə cavab olaraq. Gənc Albert belə cavab verib: “Biz heç professorun kəlləsindəki beyni görmüşükmü? Yox? Deməli, o, burada deyil.” Belə kəskin.Эйнштейн не был глубоко верующим человеком

Əslində hekayə sırf uydurmadır.Eynşteyn bir dindar deyildi, amma özünü ateist də adlandırmırdı. O, öz baxışlarını panteist kimi səciyyələndirir, yəni dünyanın və kainatın Tanrı olduğuna inanırdı.

Bir dəfə, 1929-cu il aprelin 25-də Eynşteyn məşhur amerikalı ravvin Herbert Qoldşteynin imanla bağlı sualına belə cavab verib: “Mən Spinozanın allahına inanıram, o, varlığın təbii harmoniyasında təzahür edir, amma heç də insanların taleyi və əməlləri maraqlanmayan tanrıya yox.”

Xristian Uca Tanrı haqqında Albert, Beatrice Flochlich-ə yazdığı məktubda dedi: “Şəxsiləşdirilmiş tanrı ideyası mənə tamamilə yaddır və hətta sadəlövh görünür.”

 167 baxış

Leave A Reply

Your email address will not be published.

Tərcümə »